Covid 19: අප්‍රිකාවේ සූදානම සහ අභියෝග ගැන ඡායාරූප කතාවක්

බොහෝ දෙනෙකුට රෝහලට යාමට නොහැකි වනු ඇත. ඔබට වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා ගත නොහැකි නම් ඔබ මිය යනු ඇත. එබැවින් මෙහි කිසිවෙකුට කොරා්නා ‍වෛරසය ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය නැත, අපි අපේම පූර්වාරක්ෂාවන් ගනිමු. අපට මැරෙන්නට අවශ්‍ය නැත, මෙහි සිටින සෑම කෙනෙකුම ඔවුන්ගේ ජීවිතයට ආදරෙයි. ඒ නිසා අපි සෑම පියවරක්ම, සෑම පියවරක්ම බැරෑරුම් ලෙස සලකනවා

අපි බොහෝ දෙනෙක් සුපුරුදු විදිහට දැඩි අවධානයක් යොමු කරන්නේ ඇමෙරිකාවේ, ඉතාලියේ කොරෝනා වසංගතය ගැනයි. නැතිනම් අපිට වඩාත් සමීප ඉන්දියාව හෝ චීනය ගැනයි. මෙහිදීත් අධිපතිවාදී බටහිර මාධ්‍ය අප්‍රිකාව ගැන කිසිම අවධානයක් යොමු කරන්නේ නැහැ. මුහුණු පොතේ, වෙබ් අඩවිවල සුන්දර චීන – ජපන්, ඉතාලි – ඇමෙරිකානු යුවතියන්ගේ වාගේ අප්‍රිකානු තරුණියන්ගේ ඡායාරූප නැහැ. මෙවැනි තත්ත්වයක් තුළ අප්‍රිකාව සුපුරුදු ලෙස ලෝක අවධානයෙන් කොන්වෙලා… ඈත් වෙලා.

මේ ලිපිය සහ ඡායාරූප අල්ජයීරා විසින් පසුගිය 26 වැනිදා සම්පාදනය කළ එකක්. බලන්න අප්‍රිකානු රාජ්‍යයන් අතර ප්‍රමුඛ රාජ්‍යයක් වන ‘කෙන්යාව“ ඊට මුහුණ දෙන ආකාරය.

කෙන්යාව පසුගිය බ්‍රහස්පතින්දා (26) COVID-19 හි පළමු මරණය වාර්තා කළ අතර රටේ තහවුරු වූ රෝගීන් සංඛ්‍යාව 31 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. සියලුම ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් අත්හිටුවා ඇති අතර රාත්‍රී 9 සිට උදෑසන 7 දක්වා ඇඳිරි නීතිය පනවා තිබේ.

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුව අප්‍රිකානු මහාද්වීපයේ කොරෝනා වයිරස් වසංගතයේ “අතිශය වේගවත් පරිණාමයක් “Extremely rapid evolution” දක්නට ලැබේ.

කෙන්යාව එහි Matatu minibuses සඳහා ප්‍රසිද්ධයි. ඇත්තටම කෙන්යාවේ පොදු ජනතාවගේ ප්‍රධාන ප්‍රවාහන මාධ්‍ය වන්නේ ‘මතටු‘ නම් මේ කුඩා බස්රථයි. මේ කුඩා බස් රථ බොහෝ විට ආසනවලට වඩා මිනිසුන් ප්‍රවාහනය කරයි. සාමාන්‍යයෙන් දිනපතා මිලියන ගණනක් කෙන්යානුවන් මෙම බස් රථවල ගමන් කරයි. 

කොරෝන වෛරසයට එරෙහි සටනේදී මෙම අවිධිමත් ප්‍රවාහන ජාලය දුර්වල සම්බන්ධයක් විය හැකිය යන බිය මධ්‍යයේ කෙන්යානු බලධාරීන් විසින් මතටූ සමාගම් සඳහා නියෝග මාලාවක් නිකුත් කර තිබේ.

සියළුම Matatu minibuses වලට ඇතුළුවීමට පෙර සියළුම මගීන් සඳහා අත් සනීපාරක්ෂක යන්ත්‍ර ලබා දිය යුතුය. දිනකට දෙවරක් වාහන පිරිසිදු කළ යුතු අතර දුර ගමන් කරන්නන් ඔවුන්ගේ සියලු මගීන්ගේ සවිස්තර ලැයිස්තුවක් තබා ගන්නා ලෙස රජය ඉල්ලා සිටියි. 

දූෂණය වැළැක්වීම සඳහා කෙන්යානු නිලධාරීන් පවසා ඇත්තේ ආසන 14 කින් යුත් මැටැටස් මගීන් අට දෙනෙකු පමණක් රැගෙන යා යුතු බවත් මගීන් 30 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් රැගෙන යන වාහනවල ධාරිතාවෙන් සියයට 60 කට වඩා නොඉක්ම විය යුතු බවත්ය.

නමුත් රට අගුලු දමා නොතිබීම නිසා කෙන්යාවේ වැසියන් දිගටම රැකියාවට යන අතර බොහෝ දෙනෙකුට නිවසේ සිට කළ නොහැකි රැකියා තිබේ. සමහරුන්ට, වැඩ නැති දවසක් යනු ආහාර නැති දිනයක් යන්නයි.

කෙන්යානු පුවත්පතක් වන ද ස්ටාර්  The Star සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් ප්‍රවාහන කැබිනට් ලේකම් ජේම්ස් මචාරියා පැවසුවේ මතටූ සමාගම් දැන් වෛරසයට එරෙහිව සක්‍රීය ලෙස ක්‍රියාත්මක විය යුතු බවයි. 

“මම මතටූ සංගම්වලට කියා සිටියේ කොරෝන වෛරසය අපට තදින් පහර දුන්නොත් කිසිවෙකු ගෙන යා නොහැකි බවයි. ඔවුන්ගේ ව්‍යාපාර ආකෘතිය තිරසාර බව සහතික කිරීම සඳහා ඔවුන් ආයෝජනය කළ යුතුයි” යනුවෙන් ඔහු පැවසීය.

නයිරෝබි හි වෙස්ට්ලන්ඩ්ස් මතටූ පර්යන්තයේ ඇතැම් මැටැටු කාර්ය මණ්ඩලය ඔවුන්ගේ බස්රථ විෂබීජහරණය කර මගීන්ගේ දෑත් පිරිසිදු කරන බැවින් මුහුණු ආවරණ පැළඳ සිටී.

“බොහෝ දෙනෙකුට රෝහලට යාමට නොහැකි වනු ඇත. ඔබට වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා ගත නොහැකි නම් ඔබ මිය යනු ඇත. අපි සෑම පියවරක්ම බැරෑරුම් ලෙස සලකමු” යැයි එක් රියදුරෙක් පැවසීය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුව අප්‍රිකානු මහාද්වීපයේ කොරෝනා වයිරස් වසංගතයේ 'අතිශය වේගවත් පරිණාමයක්' දක්නට ලැබේ.  [ජූස්ට් බැස්ට්මයිජර් / අල් ජසීරා]
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුව අප්‍රිකානු මහාද්වීපයේ කොරෝනා වයිරස් වසංගතයේ ‘අතිශය වේගවත් පරිණාමයක්’ දක්නට ලැබේ. 
නවීකරණය කරන ලද මිනිවන් වන කුඩා මැටටස් මගීන් 20 ක් දක්වා ගෙන යා හැකිය.  [ජූස්ට් බැස්ට්මයිජර් / අල් ජසීරා]
නවීකරණය කරන ලද කුඩා මැටටස් රථයක මගීන් 20 ක් දක්වා ගෙන යා හැකිය. 
මගුල පුරවා පිටව යන තෙක් මගීන් බලා සිටී.  කෙන්යාවේ බලධාරීන් පවසා ඇත්තේ කිරීටක වෛරසය පැතිරීම පාලනය කිරීම සඳහා මතටූ පදිංචිය සියයට 60 කට වඩා වැඩි නොවිය හැකි බවයි.  [ජූස්ට් බැස්ට්මයිජර් / අල් ජසීරා]
බස් රථයට මගීන් පුරවා ගෙන පිටව යන තෙක් මගීන් බලා සිටී. කෙන්යාවේ බලධාරීන් පවසා ඇත්තේ කිරීටක වෛරසය පැතිරීම පාලනය කිරීම සඳහා මතටූ බස්වල ආසනවලින් සියයට 60 කට වඩා වැඩිය මගීන් නංවා නොගත යුතු බවයි.
කිරීටක වෛරසයෙන් ඔහුව ආරක්ෂා කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස මතටූ මගියෙක් බණ්ඩානා පැළඳ සිටී.  [ජූස්ට් බැස්ට්මයිජර් / අල් ජසීරා]
කොරෝන වෛරසයෙන් ආරක්ෂා වීමේ උත්සාහයක් ලෙස මතටූ මගියෙක් බණ්ඩානාවක්  bandana පැළඳ සිටී.
'කොරෝනා ආර්ථිකයට පහර දෙන බැවින් දැවැන්ත රැකියා අහිමිවීම්' වැනි ප්‍රවෘත්ති සිරස්තල සමඟින්, පුපුරා යාම කෙන්යාවේ ජනතාවගේ අවධානය දිනාගෙන තිබේ.  [ජූස්ට් බැස්ට්මයිජර් / අල් ජසීරා]
‘කොරෝනා ආර්ථිකයට පහර දෙන බැවින් දැවැන්ත රැකියා අහිමිවීම්’ වැනි ප්‍රවෘත්ති සිරස්තල සමඟින්, පුපුරා යාම කෙන්යාවේ ජනතාවගේ අවධානය දිනාගෙන තිබේ.
මිනිසුන්ට matatus එකට ඇතුළු වීමට පෙර, ඔවුන්ගේ අත් වම් ලකී ජෝන් වැනි matatu touts මගින් විෂබීජහරණය කරනු ලැබේ.  'මෙය දියුණු අත් සනීපාරක්ෂක යන්ත්‍රයක්' යැයි ඔහු පවසයි.  බොහෝ දෙනෙකුට රෝහලට යාමට නොහැකි වනු ඇත.  ඔබට වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා ගත නොහැකි නම් ඔබ මිය යනු ඇත.  එබැවින් මෙහි කිසිවෙකුට එම කිරීටය ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය නැත, අපි අපේම පූර්වාරක්ෂාවන් ගනිමු.  අපට මැරෙන්නට අවශ්‍ය නැත, මෙහි සිටින සෑම කෙනෙකුම ඔවුන්ගේ ජීවිතයට ආදරෙයි.  ඒ නිසා අපි සෑම පියවරක්ම, සෑම පියවරක්ම බැරෑරුම් ලෙස සලකනවා. '  [ජූස්ට් බැස්ට්මයිජර් / අල් ජසීරා]
මිනිසුන් බස්රථයට ඇතුළු වීමට පෙර, ඔවුන්ගේ අත් විෂබීජ නාශක දියර මගින් විෂබීජහරණය කරනු ලැබේ. ‘මෙය දියුණු අත් සනීපාරක්ෂක යන්ත්‍රයක්’ යැයි මිනි බස් රියැදුරෙකු . 
බොහෝ දෙනෙකුට රෝහලට යාමට නොහැකි වනු ඇත. ඔබට වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා ගත නොහැකි නම් ඔබ මිය යනු ඇත. එබැවින් මෙහි කිසිවෙකුට කොරා්නා ‍වෛරසය ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය නැත, අපි අපේම පූර්වාරක්ෂාවන් ගනිමු. අපට මැරෙන්නට අවශ්‍ය නැත, මෙහි සිටින සෑම කෙනෙකුම ඔවුන්ගේ ජීවිතයට ආදරෙයි. ඒ නිසා අපි සෑම පියවරක්ම, සෑම පියවරක්ම බැරෑරුම් ලෙස සලකනවා.
ලකී ජෝන් මිතුරෙකුට ‘පා පහරක්’ සමඟ සුබ පතයි.  'අපි දැන් මේ වගේ ආචාර කරනවා, අපේ පාද සහ වැලමිටෙන්.  සමහර විට අපේ ඉණෙන් පවා! '  ලකී කිව්වා.  ජනාධිපති උහුරු කෙන්යාටා ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ, “සමාජ දුරස්ථභාවය දැන් අපගේ නව සම්මතයක්, එය අපගේ නව ජීවන මාර්ගයයි” යනුවෙනි.  [ජූස්ට් බැස්ට්මයිජර් / අල් ජසීරා]
ලකී ජෝන් මිතුරෙකුට ‘පා පහරක්’ දෙමින් සුබ පතයි. 
අපි දැන් මේ වගේ ආචාර කරනවා, අපේ පාද සහ වැලමිටෙන්. සමහර විට අපේ ඉණෙන් පවා! ‘ ලකී කියයි. ජනාධිපති උහුරු කෙන්යාටා ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ, “සමාජ දුරස්ථභාවය දැන් අපගේ නව සම්මතයක්, එය අපගේ නව ජීවන මාර්ගයයි” යනුවෙනි.
කෙන්යාවේ මිලියන ගණනක් දිනපතා ප්‍රවාහනය කරන කෙන්යාවේ අවිධිමත් පොදු බස් රථ කිරීටක වෛරසයට එරෙහි සටනේ දුර්වල සම්බන්ධයක් විය හැකි බවට බියක් පවතී.  [ජූස්ට් බැස්ට්මයිජර් / අල් ජසීරා]
කෙන්යාවේ මිලියන ගණනක් දිනපතා ප්‍රවාහනය කරන කෙන්යාවේ අවිධිමත් පොදු බස් රථ කොරෝන වෛරසයට එරෙහි සටනේ දුර්වල ස්ථානයක් විය හැකි බවට බියක් පවතී. 
නයිරෝබි හි වෙස්ට්ලන්ඩ්ස් මතටූ පර්යන්තයේ ජල ටැප් එකක මගීන් අත් සෝදා ගනී.  [ජූස්ට් බැස්ට්මයිජර් / අල් ජසීරා]
නයිරෝබි හි වෙස්ට්ලන්ඩ්ස් මතටූ පර්යන්තයේ ජල කරාමයක් මගීන් අත් සෝදා ගනී.
වෙස්ට්ලන්ඩ්ස් ටර්මිනල්හි පාර අයිනේ අවන්හලක හිමිකරු ඇතුල් වූ පසු විෂබීජ නාශක තුවායක් ලබා දෙයි.  [ජූස්ට් බැස්ට්මයිජර් / අල් ජසීරා]
වෙස්ට්ලන්ඩ්ස් ටර්මිනල්හි පාර අයිනේ අවන්හලක හිමිකරු පාරිභෝගිකයෙකු ඇතුල් වූ පසු විෂබීජ නාශක තුවායක් ලබා දෙයි. 
බස් නැවතුම්පොළ ආසන්නයේ නයිරෝබිහි ber බර් රියදුරෙක් ආරක්ෂිත අත්වැසුම් පැළඳගෙන පදින්නන් අතර විවේකීව සිටී.  [ජූස්ට් බැස්ට්මයිජර් / අල් ජසීරා]
බස් නැවතුම්පොළ ආසන්නයේ නයිරෝබිහි උබර් රියදුරෙක් ආරක්ෂිත අත්වැසුම් පැළඳගෙන විවේකීව සිටී. 
මතටූ රියදුරු නිකලස් පීටර් රෝදය පිටුපස මුහුණු ආවරණයක් පැළඳ සිටී.  [ජූස්ට් බැස්ට්මයිජර් / අල් ජසීරා]
මතටූ රියදුරු නිකලස් පීටර් මුහුණු ආවරණයක් පැළඳ සිටී. 
මාරුවූ ටවුට් ලෙස සේවය කරන එඩ්වඩ්, මාරුවීම් අතර මගීන් නොමැති විට බස් රථයේ ආසන පිරිසිදු කරයි.  “අපි දිනකට කිහිප වතාවක් බස් රථය පිරිසිදු කරනවා,” ඔහු පවසයි.  'අපි පාරේ යන විට මිනිසුන් තබාගෙන සිටින ආසන සහ ලෝහ තීරුව අපි විෂබීජහරණය කරනවා.'  [ජූස්ට් බැස්ට්මයිජර් / අල් ජසීරා]
ගමන් වාරයක් අවසානයේ බස් රථ සේවකයෙකු බස් රථයේ ආසන පිරිසිදු කරයි. 
“අපි දිනකට කිහිප වතාවක් බස් රථය පිරිසිදු කරනවා,” ඔහු පවසයි. ‘අපි පාරේ යන විට මිනිසුන් තබාගෙන සිටින ආසන සහ ලෝහ තීරුව අපි විෂබීජහරණය කරනවා.’

සැකසුම – තුෂාධවි

Ad Widget

Recommended For You

About the Author: Editor

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *