Fair and Lovely: අලුත් බෝතලයක පරණ වයින් විකිණීමේ සූදානමක් !

ඇමෙරිකානු ජාතික ජෝර්ජ් ෆොලොයිඩ් ඝාතනයත් සමග නිර්මාණය වූ ‘වර්ණ භේදවාදයට‘ එරෙහි ගෝලීය රැල්ල විවිධ ස්වරූපයෙන් මේ වන විට අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වෙනවා. මේ අතර ක්‍රියාකාරී කණ්ඩායම් සේම තනි පුද්ගලයින් ද ජයග්‍රහණ සහ වැදගත් අවස්ථාවන් ළගා කර ගෙන තිබෙනවා. ඒ අතර ඉන්දියාවෙන් ඇසෙන මේ කතාව ඔබට අතිෂය වැදගත්. මේ ඒ කතාව.

ගෝලීය පාරිභෝගික දැවැන්තයා වන යුනිලීවර් (Unilever) සමාගම පවසන්නේ එහි වඩාත්ම ජනප්‍රිය නිෂ්පාදනය වන Fair and Lovely හි සදහන් “ෆෙයාර් Fair ” යන වචනය එහි නමෙන් ඉවත් කරන බවයි. 

කාලයක් තිස්සේ මේ සම්බන්ධයෙන් උද්ඝෝෂණවල නිරත වූ කණ්ඩායම් අදාළ ප්‍රවෘත්ති සාදරයෙන් පිළිගෙන ඇති නමුත් ඔවුන් පවසන්නේ මෙම පියවර පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි.

එහෙත් Fair and Lovely වැනි සම පැහැපත් කරන බව කියන නිෂ්පාදනවලට එරෙහිව කොතරම් උද්ඝෝෂණ පැවතියත් ඉන්දියාවේ එවැනි නිෂ්පාදන සඳහා ඇති ඉල්ලුම අඩුවීමක් ද නොමැති බව නිරීක්ෂකයින් සදහන් කරයි.

‘සම පැහැපත් කරන බව කියන නිෂ්පාදනවලට එරෙහිව කොතරම් උද්ඝෝෂණ සිදු වුණත් ඒවායේ අලෙවියේ කිසිම අඩුවක් සිදුව නැහැ‘ උද්ඝෝෂකයින්ට සහාය වන නමුත් ඒ ගැන ගැඹුරින් සලකා බලන පර්යේෂණ කණ්ඩායම් සදහන් කරනවා.

යුනිලීවර් සහ එහි ඉන්දියානු අනුබද්ධ හින්දුස්ථාන් යුනිලීවර් ලිමිටඩ් Hindustan Unilever Limited (HUL) විසින් පසුගිය කාලය පුරා ප්‍රවර්ධනය කරමින් සිටින ‘සම පැහැපත් කරන‘ බව කියන නිෂ්පාදන හරහා අදුරු සමයක් තිබෙන ගැහැනු ළමුන් වැදගත් කොටසක් නොවන බව සහ ඔවුන්ට වටිනාකමක් (ආර්ථික, සමාජයීය සහ සංස්කෘති වශයෙන්) නැති බව පෙන්වන දැන්වීම් හා නිෂ්පාදනවලට එරෙහිව දැඩි විවේචනයක් ඉන්දිීය සමාජය තුළ තිබෙනවා.

ඇමෙරිකානු ජාතික ජෝර්ජ් ෆ්ලොයිඩ් ඝාතනය කිරීම සහ එය විසින් ජනිත කරන ලද ජාතිවාදය පිළිබඳ ලෝක ව්‍යාප්ත විවාදයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රමුඛ බහුජාතික සමාගමක් වන ජොන්සන් සහ ජොන්සන් (Johnson and Johnson) ආසියාවේ සහ මැදපෙරදිග ජනප්‍රිය වූ කීම් දෙකක් තවදුරටත් නිෂ්පාදනය නොකරන බව ප්‍රකාශ කළ අවස්ථාවේ සිට පීඩනය වැඩි වෙමින් තිබෙනවා.

“අපගේ සමහර නිෂ්පාදන (අදුරු සම සුදු හෝ පැහැපත් කරන) නම් හෝ ප්‍රකාශයන් ඔබේම අද්විතීය සමේ තානයට වඩා සාධාරණත්වය හෝ සුදු පැහැය නියෝජනය කරන බව පසුගිය සති කිහිපය තුළ කළ සංවාදවලින් ඉස්මතු වුණා” යනුවෙන් ජොන්සන් සහ ජොන්සන් ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියා. 

“මෙය කිසි විටෙකත් අපගේ අභිප්‍රාය නොවීය – නිරෝගී සම ලස්සන සමකි healthy skin is beautiful skin” එහි වැඩි දුරටත් සදහන් වුණා.

Fair and Lovely  යනු ඉන්දියාවේ විශාලතම අලෙවියක් සහිත සම ආලෝකකරණ / පැහැපත් කරන (skin lightening cream) ක්‍රීම් වර්ගය වන අතර එහි වාර්ෂික ආදායම රුපියල් බිලියන 24 (ඩොලර් මිලියන 256) කි.

මෙම නිෂ්පාදනය 1970 දශකයේ සිට පළමු වරට වෙළඳපොළට පැමිණි දා සිට සෑම වසරකම මෙහි ඒකක (ටියුබ්) මිලියන ගණනක් තරුණයින් හා තරුණියන් විසින් මිල දී ගනු ලබන්නේ සැහැල්ලු සම සාමාන්‍යයෙන් සුන්දරත්වයට සමාන වන රටක වීම විශේෂත්වයකි.

බොලිවුඩයේ ‘සුපිරි තරු‘ ලෙස සැලකෙන නළු නිළියන් ෆෙයාර් ඇන්ඩ් ලව්ලි අනුමත කිරීම සඳහා වෙළඳ දැන්වීම්වල පෙනී සිට ඇති අතර එමගින් fair සම ආදරය හෝ ආකර්ෂණීය රැකියාවක් ලබා ගැනීම සඳහා උපකාරී වන බව ප්‍රවර්ධනය කෙරේ.

මේ අතර පසුගිය බ්‍රහස්පතින්දා (25) උදෑසන ෆෙයාර් ඇන්ඩ් ලවුලි දැන්වීම් සහ අලෙවිය තහනම් කරන ලෙස ඉල්ලා ඉදිරිපත් වූ ඉල්ලීම්වලින් ෆෙයාර් ඇන්ඩ් ලව්ලි ඉන්දියාවේ ට්විටර් වෙබ් පිරී ගිය අතර ඒ ගැන සමාගමේ බලධාරීන්ගේ අවධානය යොමු විය.

පසුගිය සති දෙක තුළ, අවම වශයෙන් change.org පෙත්සම් තුනක් වත් ගෝලීය වශයෙන් ඉදිරිපත් වී ඇති අතර, යුනිලීවර් සමාගම ආසියාවේ වෙළඳපලවලින් සහ බටහිර ආසියානු වෙළඳසැල් වලින් මෙම ක්‍රීම් තහනම් කරන ලෙස එමගින් ඉල්ලා තිබේ.

බංග්ලාදේශයේ ජෙසෝර් හි විශාල දැන්වීම් පුවරුවක් ප්‍රචාරණය කරන සම ආලෝකකරණ ක්‍රීම්.
ෆෙයාර් ඇන්ඩ් ලව්ලි බංග්ලාදේශය ඇතුළු ආසියානු රටවල් කිහිපයක ජනප්‍රියය

මේ සම්බන්ධයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වූ අයෙකු පැවසුවේ මෙම නිෂ්පාදනය “අභ්‍යන්තර ජාතිවාදයෙන් ගොඩ නැගී, සදාකාලිකව හා ප්‍රතිලාභ ලබා ඇති අතර එහි සියලු පාරිභෝගිකයින් අතර කළු-විරෝධී හැඟීම් ප්‍රවර්ධනය කරන” බවයි.

මෙම අඛණ්ඩ විරෝධතා මධ්‍යෙය් ඊයේ (බ්‍රහස්පතින්දා) දහවල් යුනිලීවර් සමාගම “ක්‍රීම් සඳහා නව නමක් තෝරාගෙන ඇති අතර නියාමන අනුමැතිය බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින” බව සදහන් කළේය.

fair’, ‘white’ ‘light’යන වචන භාවිතා කිරීම නිවැරදි යැයි අප නොසිතන සුන්දරත්වයේ ඒකීය පරමාදර්ශයක් යෝජනා කරන බව අපි හඳුනා ගනිමු. අපට මෙය ආමන්ත්‍රණය කිරීමට අවශ්‍යයි” යනුවෙන් සමාගම නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටී.

ඔවුන්ගේ සම ආරක්ෂණ එකතුව (skin care portfolio) “වඩාත් ඇතුළත් කර ගැනීම – more inclusive” සහ “සුන්දරත්වය පිළිබඳ විවිධාකාර නිරූපණයන් සැමරීමට නායකත්වය දීමට – want to lead the celebration of a more diverse portrayal of beauty ” ලෙස ප්‍රවර්ධනය කිරීමට කටයුතු කරමින් සිටින බව එහි වැඩිදුරටත් දැක්වේ.

පසුගිය වසර කිහිපය තුළ, යුනිලිවර් පවසා ඇත්තේ ඔවුන් දැනටමත් යම් යම් වෙනස්කම් කර ඇති බවයි. එනම් ඇසුරුම්වලින් සෙවන කාඩ්පතක් (shade card)  ඉවත් කිරීම සහ ඔවුන්ගේ වෙළඳ දැන්වීම්වල සමේ පැහැය (skin tones) සංසන්දනය කිරීම පෙර සහ පසුව සිදු නොකිරීම (ක්‍රීම් භාවිතයට පෙර හා ඊට පසු), ආදිය ඒ අතර විය.

ඔවුන්ගේ අනාගත ප්‍රවර්ධන වලදී “විවිධ සමේ පැහැය ඇති කාන්තාවන්, ඉන්දියාව සහ වෙනත් රටවල් පුරා විවිධත්වයේ රූපලාවණ්‍ය නියෝජනය කරයි” යනුවෙන් නම් කරනු ලබන බව ද ඔවුන් පොරොන්දු විය.

‘ඔවුන් එය කුමක් කීවත් එය තවමත් fairness cream’

යුනිලිවර් නිකුත් කළ මෙම නිවේදනය ගැන බොහෝ දෙනෙක් ප්‍රීති වූ අතර එය ඓතිහාසික හා දැවැන්ත ජයග්‍රහණයක් ලෙස විස්තර කරනු ලැබුණි. නමුත් මේ අතර තවත් සමහරු පෙන්වා දුන්නේ එය ‘නව බෝතලයක පැරණි වයින්‘ බවයි.

‘සමාගම තවමත් එකම අමුද්‍රව්‍යවලින් නිෂ්පාදනය කළ එකම ක්‍රීම් එක නව නමකින් අලෙවි කරයි. වෙනස එපමණය‘ විවේචකයෝ සදහන් කළහ.

එක් පෙත්සමක් සම්පාදනය කළ චන්දන හිරාන් බීබීසීයට කියා සිටියේ යුනිලීවර් නිවේදනය “මාවත කඩන තීරණයක්” නමුත් එය “ඇතුළත් වීමේ පළමු පියවර” පමණක් බවයි.

“ඔවුන් ආඛ්‍යානය වෙනස් කිරීමට කැමති වීම ගැන මම සතුටු වන අතරම, ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදනය එහි සාරය දෙස නැවත බැලීමට මට අවශ්‍යයි. ඔවුන් එය කුමක් කීවත් එය තවමත් fairness cream පමණයි”

ඉතින්, වැදගත් ප්‍රශ්නය නම් – ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ රඳවාගෙන හා සදාකාලිකව පවත්වා ගෙන යන සමේ වර්ණය පිළිබඳ හැඟීම් වෙනස් කිරීමට ප්‍රමාණවත් නමක් තිබේද? යන්නයි.

මෑත වසරවලදී,  Dark is Beautiful සහ #unfairandlovely වැනි උද්ඝෝෂණ ඉන්දියානුවන්ගේ සම කෙරෙහි ඇති ඇල්ම පිළිබඳව ප්‍රශ්න කර තිබේ.

සමාජ මාධ්‍යවල නාගරික උගත් කාන්තාවන් වැඩි වැඩියෙන් බොලිවුඩ් තරු සහ ජනප්‍රිය රූපලාවණ්‍ය තරඟකරුවන් වර්ණ ගැන්වීම ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා කැඳවා තිබේ.

එහෙත් උද්ඝෝෂණ ඉතා සීමිත බලපෑමක් ඇති කර ඇති අතර, සම පැහැපත් කරන නිෂ්පාදන සදහා ඉල්ලුම දිගින් දිගටම ඉහළ යාමත් නිරීක්ෂණය කළ හැකිය. දැඩි බලපෑමක් මේ දක්වා සිදුවන බවක් ද නැත.

මේ අතර තම සමාගම විසින් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන fairness නිෂ්පාදන ආසියානු වෙළෙදපොළෙන් ඉවත් කර ගන්නා බවට ජොන්සන් සහ ජොන්සන් විසින් පසුගිය සතියේ කළ නිවේදනය ඇතැමුන්ගේ කණස්සල්ලට හේතු වී තිබේ. ඔවුන් කියන්නේ ‘ඔවුන්ට ඒවා මිලදී ගැනීමට අවශ්‍ය නම් ඔවුන්ට ඒ සදහා ඉඩ දිය යුතු‘ බවයි.

සමාජ මාධ්‍යවල සමහරු කියා සිටියේ මෙය ඔවුන්ගේ ප්‍රජාවන්ට වෙනස් කොට සැලකීමක් බවයි.

‘ඉන්දියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවල ද ෆෙයාර් ඇන්ඩ් ලව්ලි හිඟවීම දුක්ඛිත තත්වයකට පත්වන බව මම දනිමි. ගනුදෙනුකරුවන් විශාල සංඛ්‍යාවක් කුඩා නගරවල සහ ග්‍රාමීය ඉන්දියාවේ සිටින අතර සමේ වර්ණය හා Black Lives Matter movement වැනි බටහිර රටවල ඇවිලෙන දේශපාලන ව්‍යාපාර පිළිබද ඔවුන්ට වැටහීමක් ඇත්තේම නැත. ඔවුන් ඒවා දන්නේ ද නැත.

Geeta Pandey – බී.බී.සී හි දිල්ලි ලේඛිකාව විසින් අද දින (26) Fair and Lovely: Can renaming a fairness cream stop colourism? යන ශීර්ෂය යටතේ සම්පාදිත ලිපියකි.

පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කිරීමේදී අලුතින් ඡායාරූප කිහිපයක් එක්කර ඇත. – ප්‍රධාන සංස්කාරක

සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

Ad Widget

Recommended For You

About the Author: Editor

Leave a Reply

Your email address will not be published.